ประวัติสงกรานต์ และประเพณีสงกรานต์

ในช่วงเดือนเมษายนนี้ หลายคนนึกถึงวันหยุดที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของปี สงกรานต์ ซึ่งถือได้ว่าเป็นวันแห่งความสุข เพราะนอกจากเราจะสาดน้ำให้คลายร้อนได้แล้ว แถมยังมีพักยาว 3-5 วันติดๆ กันอีกด้วย คนส่วนใหญ่ในเทศกาลสงกรานต์นี้ร่วมกันทำบุญร่วมกับครอบครัวเพื่อไหว้ผู้สูงอายุเพื่อความเจริญรุ่งเรืองของชีวิตและการว่ายน้ำในที่ต่างๆ

ประวัติวันสงกรานต์

คำว่า “สงกรานต์” มาจากคำภาษาสันสกฤตว่า “สังฆราช” แปลว่า ก้าวขึ้น ก้าว หรือก้าวเข้าสู่ยุคใหม่แห่งนักษัตรหรือวันขึ้นปีใหม่ โดยเทศกาลสงกรานต์ เป็นประเพณีเก่าแก่ที่คนไทยสืบทอดมาแต่โบราณ โดยมีประเพณีวันตรุษจีนรวมเรียกว่า “เทศกาลสงกรานต์” ซึ่งหมายถึงวันส่งท้ายปีเก่าและวันส่งท้ายปีเก่า

วันสงกรานต์

ในสมัยโบราณคนไทยถือว่าวันแรกของเดือนไอซึ่งตรงกับเดือนนั้น เดือนพฤศจิกายนหรือธันวาคมทำให้เป็นวันขึ้นปีใหม่ แต่ในสมัยรัชกาลที่ 5 วันที่ 1 เมษายน ได้เปลี่ยนเป็นวันขึ้นปีใหม่ จนต่อมาในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ในปี พ.ศ. 2483 ได้เปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่เป็นวันสากลซึ่งก็คือวันที่ 1 มกราคม แต่อย่างไร? คนโบราณยังคุ้นเคยกับวันปีใหม่ไทยในเดือนเมษายน ดังนั้นวันที่ 13 เมษายน จึงเป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทย

กิจกรรมสงกรานต์

ทำบุญตักบาตรวันสงกรานต์ คนจะตื่นแต่เช้าเพื่อเตรียมอาหารและถวายภัตตาหารเพล หลังจากเตรียมอาหารเสร็จแล้วก็จะถูกจัดวางในภาชนะที่มีถ้วยชามที่สวยงามและวิจิตรบรรจง และจัดใส่ถาดใส่บาตรในหมู่บ้าน เสื้อผ้าสวยๆ เหมาะไปวัดของชาวบ้าน

สร้างเจดีย์ทรายในอดีต ว่ากันว่าเมื่อทุกคนเข้าไปในวัด เวลาออกจากวัด จะมีเม็ดทรายอยู่ที่พระบาทของพระองค์ เลยเติมทรายเข้าวัดหรือสร้างเจดีย์ทรายเอง แต่วิธีการสร้างเจดีย์ ทรายเป็นเพียงหนึ่งในกิจกรรมที่ชาวบ้านมีส่วนร่วม เพราะในตอนเย็นชาวบ้านจะไปที่ท่าเรือและขนถังทรายไปทำทรายในแผนกเกลือเพราะเมื่อทรายเข้าสู่วัด ทราย จะล้นวัด พระภิกษุจะนำทรายมา ชาวบ้านจึงนำทรายกลับคืนสู่แม่น้ำเพราะไม่รู้ว่าจะทำอย่างไร และเมื่อขนทรายเข้าวัดก็ควรบรรทุกเล็กน้อยเพราะจะทำให้สามเณรลำบากในภายหลัง

อาบน้ำ รดน้ำ เล่นน้ำ สรงพระพุทธรูป ถวายดอกไม้ ธูป เทียน และโปรยน้ำบนองค์พระ ทำให้สั้นพอที่จะบูชาและอาบน้ำในปีใหม่เมื่อนำพระพุทธรูป มีขบวนแห่สนุกสนาน สรงน้ำพระ และสรงพระ ซึ่งส่วนใหญ่มักจะเป็นพิธีสรงน้ำพระ หลังจากภิกษุสามเณรถวายผ้าใหม่เสร็จแล้ว แล้วขึ้นไปกล่าวคำอวยพรปีใหม่ให้กับผู้ที่อาบน้ำ นอกจากนี้ บรรดาผู้ใหญ่และญาติๆ ยังได้รดน้ำขอพรตามประเพณีอีกด้วย