ประเพณีของไทย 4 ภาค เหนือ อีสาน กลาง ใต้

ประเพณีไทย

นิยามของประเพณีไทยเป็นแนวปฏิบัติที่ทุกคนเห็นว่าดี และเป็นที่ยอมรับของคนส่วนใหญ่ นำหลักการและรูปแบบที่สืบทอดมาจากรุ่นสู่รุ่น ซึ่งรวมถึงความเชื่อ ความคิด การกระทำ ค่านิยม ทัศนคติ จริยธรรม ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม และพิธีกรรมที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ จนถึงปัจจุบัน เมื่อพูดถึงประเพณีที่ได้รับอิทธิพลจากความเชื่อลึกลับหรือพลังเหนือมนุษย์ มีเรื่องราวมากมาย บางเรื่องที่ได้รับการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นมีเรื่องราวของพระพุทธเจ้าอยู่ในนั้น หรือเกี่ยวกับสภาพอากาศที่สามารถได้รับแรงบันดาลใจจากคำขอของผู้คนเช่นขออำนาจเหนืออำนาจจากฟ้าสู่ฝน หรือการขออำนาจเหนืออำนาจจากฟากฟ้าเพื่อหยุดฝน เป็นต้น (แล้วแต่ความเชื่อส่วนบุคคล) และราชบัณฑิตยสถานแห่งประเทศไทยได้กำหนดให้คำว่าประเพณีไทยเป็น ‘แบบแผน’

ประเพณีไทยหากจำแนกตามหลักการของทางการ แบ่งได้เป็น 6 ภาค คือ ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันตก ภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคใต้ แต่ส่วนใหญ่จัดกลุ่มตามประเพณีวัฒนธรรม มีความคล้ายคลึงกันมาก กล่าวคือ ภูมิภาคประกอบด้วยสี่ภูมิภาคเท่านั้น แบ่งเป็น ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง และภาคใต้

 

ตัวอย่างประเพณีสำคัญของไทยในภาคเหนือ

ประเพณีทานขันข้าว

ประเพณีปอยส่างลอง(งานบวชลูกแก้ว)

ประเพณีสลากภัต

ประเพณียี่เป็ง

ประเพณีอุ้มพระดำน้ำ

ประเพณีฟ้อนผีปู่ย่า เป็นต้น

 

ตัวอย่างประเพณีสำคัญของไทยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ประเพณีแห่นางแมว

ประเพณีแห่ผีตาโขน

ประเพณีบุญเบิกฟ้า

ประเพณีบุญผะเหวด

ประเพณีแซนโฎนตา

ประเพณีแห่ปราสาทผึ้ง

ประเพณีบุญบั้งไฟ

ประเพณีแห่เทียนพรรษา

ประเพณีไหลเรือไฟ

ทอดผ้าป่ากลางน้ำ เป็นต้น

ตัวอย่างประเพณีสำคัญของไทยในภาคกลาง

ประเพณีกวนข้าวทิพย์

ประเพณีทำขวัญข้าว

ประเพณีโยนบัว

ประเพณีตักบาตรดอกไม้

ประเพณีตักบาตรเทโว

ประเพณีกำฟ้า

ประเพณีเผาเทียนเล่นไฟ เป็นต้น

 

ตัวอย่างประเพณีสำคัญของไทยในภาคใต้

ประเพณีกวนข้าวยาคู

ประเพณีให้ทานไฟ

ประเพณีสารทเดือนสิบ

ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ

ประเพณีลากพระ

ประเพณีอาบน้ำคนแก่

ประเพณีสวดด้าน

ประเพณีแห่นางดาน

ประเพณีกวนข้าวยาคู

ประเพณียกขันหมากพระปฐม เป็นต้น

ความเป็นมาประเพณีอุ้มพระดำน้ำของภาคเหนือ

เมื่อราวประมาณ 400 ปีก่อน เหล่าชาวบ้านได้ออกหาปลาที่แม่น้ำป่าสัก ซึ่งเป็นกิจวัตรที่ทำเป็นประจำทุกวัน อยู่มาวันหนึ่งไม่มีชาวบ้านคนใดสามารถจับปลาได้เลยสักตัว หลังจากนั้นได้เกิดเหตุการณ์ประหลาดขึ้น อยู่ดีๆ บริเวณน้ำที่มักจะไหลหลากกลับหยุดนิ่ง ปรากฏขึ้นเป็นพรายน้ำผุดขึ้นมาพร้อมกับพระพุทธรูปองค์หนึ่ง จากนั้นชาวบ้านจึงนำพะพุทธรูปนั้นไปประดิษฐานไว้ที่วัดไตรภูมิ บูชาให้เป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของจังหวัดเพชรบูรณ์ และได้มีการจัดประเพณีอุ้มพระดำน้ำนี้ขึ้นทุกปีในวันแรมสิบห้าค่ำเดือนสิบ เพื่อเป็นการบูชาสักการะหนองน้ำให้มีความอุดมสมบูรณ์ และได้มีการสืบเนื่องการปฏิบัติประเพณีนี้จนมาถึงปัจจุบัน

ประวัติขบวนแห่นางแมว ประเพณีอีสาน

ด้วยความเชื่อว่ามีหลายปัจจัยที่ทำให้ฝนไม่ตก ฟ้าเปลี่ยน คนไม่ถือศีล หรือเจ้าเมืองหรือเจ้าเมืองไม่อยู่ในทศพลราชธรรมเป็นเหตุให้สวรรค์ลงโทษ ดังนั้นจึงไม่มีฝนตามฤดูกาลหรือไม่มีฝนเป็นเวลานาน ดินแห้งปลูกไม่ได้เพราะขาดน้ำหล่อเลี้ยงทุ่งนาและสวน ชาวบ้านคิดว่าแมวกลัวน้ำ กลัวฝน แมวจะร้องทันทีถ้าโดนน้ำ เลยเอาแมวขึ้นขบวนเพื่อแก้ปัญหา เพราะพวกเขาเชื่อว่าถ้าฝนตกแมวจะร้องไห้ทันที ฉันก็เลยพาแมวไปที่ขบวนพาเหรดแล้วสาดน้ำใส่ให้แมวร้องให้ดังที่สุด ผ่านไป 3-7 วัน ฝนตกตามคำเรียกร้อง ทำให้เกิดประเพณีแห่นางแมว แต่ปัจจุบันมีเทคโนโลยีเช่นฝนเทียม ประเพณีแห่นางแมวในสังคมไทยหายาก

ประวัติประเพณีการทำข้าวของภาคกลาง

เป็นพิธีกรรมที่ชาวนาเชื่อว่าการบูชาแม่โพธิ์สบหรือทำข้าวขวัญจะเป็นมงคลแก่พื้นที่เพาะปลูก ทุ่งนาอุดมสมบูรณ์ ปลูกง่าย ให้ผลผลิตดี เชื่อกันว่าแม่โพธิ์สบยังปกป้องการทำการเกษตรอีกด้วย การทำฟาร์มปราศจากโรคภัยจากศัตรูต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นแมลงหรือภัยธรรมชาติอีกด้วย ประเพณีการทำข้าวขวัญเป็นประเพณีที่แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของเกษตรกรและเกษตรกรเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้ปลูกต่อไป

ประวัติความเป็นมาของการกวนข้าวยาคุในภาคใต้

มีความศรัทธา ในประวัติศาสตร์ของพระพุทธเจ้า นางสุชาดา ถวายข้าวมธุไพไซกุ บรรลุพระนิพพานและตรัสรู้ชาวไทยจึงเชื่อว่าข้าวยากุเป็นอาหารหวาน ใครกินจะมีสมองดี ปัญญาดี หายโรค อายุยืน สมหวังทุกประการ หวังเช่นกันและนี่คือตัวอย่างประวัติศาสตร์ประเพณีไทยต่างๆ ในแต่ละภูมิภาค จะเห็นได้ว่าขนบธรรมเนียมประเพณีของไทย นอกจากขนบธรรมเนียมและการปฏิบัติแล้ว ยังมีความเชื่อที่สืบทอดมาจากรุ่นสู่รุ่นอีกด้วย ซึ่งความเชื่อต่างๆ ก็เป็นเพียงความเชื่อส่วนบุคคล ควรใช้วิจารณญาณในการอ่านข้อมูล แต่ประเพณีไทยทั้งหมดมีเจตนาดีให้คนรุ่นหลังสามารถสืบสานและรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามไว้ได้